Rolnictwo ekologiczne- szansa dla rolników i konsumentów
W dniach 18–19 września 2026 roku w Lublinie odbyła się konferencja „Rolnictwo ekologiczne – szansa dla rolników i konsumentów”, zorganizowana przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu w ramach operacji KSOW+.
Celem wydarzenia było przedstawienie aktualnej sytuacji i perspektyw rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce oraz wskazanie możliwości zwiększania konkurencyjności gospodarstw ekologicznych.
Obecny na konferencji był nasz ekspert dr inż. Jacek Skudlarski, który wysłuchał wykładów jak również rozmawiał z prelegentami i słuchaczami. Dr Skudlarski odwiedził także towarzyszący konferencji kiermasz żywności ekologicznej i rękodzielnictwa, który odbył się na Palcu Litewskim w Lublinie.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Przyszłość sektora rolnictwa ekologicznego - działania na rzecz rozwoju sektora
Zgodnie z Ramowym Planem Działań dla Rolnictwa Ekologicznego 2021-2030 około 25% użytków rolnych w UE w 2030 r. ma być prowadzone w systemie ekologicznym. Polska do tego czasu zobowiązała się osiągnąć co najmniej 7% udziału takich użytków. Oznacza to konieczność zwiększenia areału do ponad miliona hektarów. W 2024 roku powierzchnia użytków rolnych objętych systemem rolnictwa ekologicznego w Polsce wyniosła około 691 tysięcy hektarów, co stanowiło niespełna 5% wszystkich gruntów rolnych w kraju. Od 2021 roku obserwowany jest ponowny wzrost zarówno liczby producentów, jak i powierzchni upraw ekologicznych. W 2025 roku liczba producentów ekologicznych wzrosła do 25,8 tys., a powierzchnia ekologicznych użytków rolnych sięgnęła 757 tys. ha. Za tym wzrostem stoją nie tylko zmieniające się praktyki rolnicze, lecz także wsparcie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Będący jednym z prelegentów dr inż. Jan Golba, Dyrektor Departamentu Rolnictwa Ekologicznego i Jakości Żywności w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił uwagę na potrzebę wspierania gospodarstw ekologicznych, rozwijania rynku żywności ekologicznej oraz zwiększania zainteresowania konsumentów tego rodzaju produktami. Dr Golba podkreślił że ważnym elementem jest również edukacja rolników i konsumentów oraz tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi produkcji ekologicznej.
Uczestnicy konferencji mieli okazję wysłuchać wystąpienia Doroty Bocheńskiej z Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, która zwróciła uwagę na znaczenie systemu kontroli i certyfikacji produkcji ekologicznej oraz zapewnienie konsumentom wiarygodnej informacji o jakości produktów. Jak podkreśliła Prelegentka istotnym elementem rozwoju sektora jest również zwiększanie świadomości producentów i konsumentów oraz wspieranie gospodarstw ekologicznych. Podejmowane działania mają przyczynić się do zwiększenia zaufania do żywności ekologicznej i dalszego rozwoju rynku produktów ekologicznych w Polsce.
Na temat działań na rzecz rozwoju sektora rolnictwa ekologicznego wypowiedziała się obecna na konferencji Małgorzata Gromadzka - sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pani Minister podkreśliła że od 17 lutego 2026 roku w Polsce obowiązują nowe zasady oznakowania żywności, które nakazują oznaczanie świeżych owoców, warzyw i bananów sprzedawanych luzem nie tylko słownie, ale także za pomocą grafiki z flagą kraju pochodzenia. Dzięki temu ma jednym spojrzeniem może ocenić czy kupuje produkt krajowy, unijny czy importowany spoza UE, bez konieczności szukania drobnego druku na tabliczce cenowej.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Jak wynika z wypowiedzi Pani Minister Ministerstwo Rolnictwa pragnie wzmacniać polskie rolnictwo ekologiczne i jednocześnie zdejmować z rolników niepotrzebne obowiązki. Jednym z nich jest zniesienie obowiązku sporządzania pięcioletniego planu czy bardziej racjonalne podejście do przypadków związanych z sąsiednimi uprawami to konkretne kroki w tym kierunku. Plan ekologiczny był niezbędny, aby ubiegać się o dopłaty. Rolnik musiał zlecić jego przygotowanie doradcy, ponieść koszt i aktualizować dokument przy każdej zmianie w gospodarstwie. Od kampanii 2026 uległo to zmianie.
Rolnictwo ekologiczne w Polsce – obraz sektora na podstawie statystyk i wyników kontroli.
Referat pod powyższym tytułem wygłosiła Małgorzata Waszewska – Dyrektor Biura Rolnictwa Ekologicznego i Produktów Regionalnych, Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Jak podkreśliła Prelegentka w 2025 r. w Polsce działalność w sektorze produkcji ekologicznej prowadziło 25 875 producentów, a powierzchnia użytków rolnych objętych systemem produkcji ekologicznej wyniosła 756 431,30 ha. W stosunku ro roku 2024 liczba producentów zwiększyła się o około 4,4%, a powierzchnia ekologicznych użytków rolnych o około 9,4%.
Jak wynika z dostępnych danych na przełomie lat 2024 i 2025 wzrosła produkcja ekologicznego jęczmienia i kukurydzy na ziarno a spadła pszenicy. W przypadku warzyw miał miejsce wzrost produkcji ziemniaków i pomidorów. Nastąpił zaś spadek produkcji marchwi. Spadła produkcja jabłek, aronii i malin a wzrosła wiśni. Odnotowano duży spadek pogłowia krów mlecznych i produkcji mleka ale znaczny wzrost produkcji jaj. Znacznie spadła produkcja ekologicznego miodu.
Ważnym elementem rozwoju rolnictwa ekologicznego pozostaje system kontroli i certyfikacji. W 2025 r. w Polsce działało 14 jednostek certyfikujących, które podlegały nadzorowi IJHARS. W ramach kontroli u rolników ekologicznych stwierdzono 115 przypadków naruszenia przepisów, w tym 74 dotyczące prowadzenia działalności przez producentów oraz 41 związanych z kontrolami prowadzonymi przez inspektorów.
Dane te pokazują, że sektor rolnictwa ekologicznego w Polsce systematycznie się rozwija, a jednocześnie istotne znaczenie ma utrzymanie skutecznego systemu kontroli, który zapewnia wiarygodność produktów ekologicznych i bezpieczeństwo konsumentów.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Czynniki warunkujące rozwój rynku żywności ekologicznej w Polsce
Roli czynników wpływających na rozwój rynku żywności ekologicznej w Polsce oraz sposobów jej skutecznej promocji dotyczyło wystąpienie dr hab. Sylwii Żakowskiej-Biemans, prof. SGGW. W swoim wystąpieniu Prelegentka zwróciła uwagę na znaczenie świadomości konsumentów, dostępności produktów, ich ceny oraz zaufania do oznaczeń ekologicznych. Jak podkreśliła Pani Profesor ważnym elementem promocji jest edukowanie konsumentów na temat korzyści wynikających z wyboru żywności ekologicznej oraz wyjaśnianie zasad certyfikacji i oznakowania produktów. W opinii Prelegentki konsument powinien wiedzieć, czym różni się produkt ekologiczny od konwencjonalnego i na co zwracać uwagę podczas zakupów. Ważne jest również przedstawianie znaczenia rolnictwa ekologicznego dla ochrony środowiska, gleby, bioróżnorodności oraz dobrostanu zwierząt.
Istotną rolę mogą w tym zakresie odgrywać mogą sprzedaż bezpośrednia, lokalne rynki, media społecznościowe i współpraca producentów z konsumentami. Rozwój rynku wymaga więc nie tylko zwiększania produkcji ekologicznej, ale również skutecznej komunikacji i budowania zaufania do produktów ekologicznych.
Od producenta do konsumenta – jak zbudować silny rynek żywności ekologicznej w Polsce?
Pod powyższym tytułem miał miejsce panel dyskusyjny w którym udział wzięli: Jan Golba (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi), Dorota Bocheńska (Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych), Marcin Oszańca (Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie), Natalia Antoniewska (Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego – najlepszy doradca ekologiczny), Jim Bartosiewicz (Laureat Konkursu Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne), Piotr Woźnicki (gospodarstwo ekologiczne).
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
W dyskusji tej podkreślono znaczenie sprzedaży bezpośredniej i bezpośredniego kontaktu z klientem. Prelegenci byli zgodni że aby zbudować silny rynek żywności ekologicznej w Polsce, należy przede wszystkim ułatwić producentom dotarcie bezpośrednio do konsumentów. Ważne jest rozwijanie lokalnych targowisk, sprzedaży internetowej, gospodarstw ekologicznych oraz krótkich łańcuchów dostaw. Duże znaczenie ma również edukowanie konsumentów na temat korzyści płynących ze zdrowej i ekologicznej żywności. Wsparcie finansowe dla rolników ekologicznych oraz promocja polskich produktów mogą przyczynić się do zwiększenia ich dostępności i konkurencyjności. Dzięki współpracy producentów, sklepów, instytucji publicznych i konsumentów rynek żywności ekologicznej w Polsce może rozwijać się szybciej i stabilniej.
Ważną rolę odgrywa tzw. patriotyzm gospodarczy. Dzięki temu konsumenci będą skłonni nabywać krajowe i lokalna produkty.
Wykorzystanie rodzimych ras zwierząt w produkcji ekologicznej
Roślinna produkcja ekologiczna jak najbardziej może iść w parze z produkcją zwierzęcą co podkreślił prof. dr hab. Andrzej Junkuszew z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie w swoim wystąpieniu na wspomnianej konferencji.
Istotne znaczenie zarówno dla rozwoju rolnictwa, jak i ochrony dziedzictwa przyrodniczego Polski odgrywa wykorzystanie rodzimych ras zwierząt w produkcji ekologicznej ma. Rodzime rasy zwierząt przez wiele pokoleń były przystosowywane do lokalnych warunków klimatycznych, środowiskowych oraz sposobu utrzymania. Dzięki temu często charakteryzują się dobrą odpornością, mniejszymi wymaganiami żywieniowymi i zdolnością do wykorzystania naturalnych zasobów dostępnych w gospodarstwie. Cechy te są szczególnie ważne w rolnictwie ekologicznym, w którym ogranicza się stosowanie środków chemicznych i dużą uwagę zwraca się na dobrostan zwierząt.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Jak podkreślił Pan Profesor rodzime rasy mogą być także ważnym elementem rozwoju lokalnych gospodarstw ekologicznych. Produkty pochodzące od takich zwierząt, odpowiednio oznakowane i promowane, mogą wyróżniać się na rynku swoją jakością, tradycyjnym charakterem i związkiem z konkretnym regionem. Sprzedaż mięsa, mleka, serów czy innych produktów pochodzących z lokalnych gospodarstw może wspierać rolników oraz przyczyniać się do rozwoju obszarów wiejskich.
Nowoczesne rozwiązania w zakresie prowadzenia plantacji jagodowych
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Produkcja ekologiczna nie musi kojarzyć się wyłącznie z mało zaawansowanym sprzętem technicznym i starymi technologiami produkcji. Stereotyp ten rozwiał w swoim wystąpieniu dr inż. Łukasz Kopiński – plantator upraw jagodowych z województwa lubelskiego a zarazem wykładowca i konstruktor innowator. Dr Kopiński jest liderem w kampanii Rolnik na Plusie w której udział biorą Fundacja Polska z Natury, Stowarzyszenie na rzecz efektywności im. prof. Krzysztofa Żmijewskiego, Związek Młodzieży Wiejskiej i Klub Jagielloński.
Stacje pogodowe, pułapki feromonowe z systemem wizyjnym wykrywające szkodniki, drony czy autonomiczne roboty to rozwiązania dedykowane również dla gospodarstw ekologicznych. Efektywne zarządzanie produkcją rolną opiera się na danych a te można pozyskać za pomocą cyfrowych rozwiązań o których dr Kopiński opowiedział w swojej prezentacji. Zaprojektowany przez Łukasza Kopińskiego autonomiczny robot Izydor to rozwiązanie dedykowane również do prac w gospodarstwach ekologicznych.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
RWS - rolnictwo wspierane przez społeczność
Rolnictwo wspierane przez społeczność (RWS) to model współpracy, w którym konsumenci bezpośrednio wspierają lokalnych rolników, często poprzez wcześniejsze opłacenie udziału w sezonowej produkcji. W zamian otrzymują oni regularne dostawy świeżych, lokalnych i często ekologicznych produktów. Takie rozwiązanie pozwala rolnikom mieć większą stabilność finansową i lepiej planować produkcję, a konsumentom daje możliwość poznania pochodzenia kupowanej żywności. RWS wzmacnia lokalne więzi, skraca drogę między producentem a konsumentem oraz wspiera rozwój zrównoważonego rolnictwa. Jest to również sposób na budowanie większej świadomości dotyczącej jakości żywności i pracy rolnika.
O rolnictwie wspieranym przez społeczność opowiedziała podczas konferencji Monika Onyszkiewicz z Fundacji EkoRozwoju we Wrocławiu. W prezentacji uczestniczył również Marcin Wojtalik – rolnik z Podlasia produkujący na 4 ha, którego gospodarstwo wpisuje się w koncepcję RWS. Pan Wojtalik opowiedział o swoich doświadczeniach w zakresie RWS. Jego gospodarstwo zaopatruje klientów z Warszawy w świeże warzywa z ekologicznej produkcji.
Dlaczego rolnictwo i żywność ekologiczna?
Pod takim tytułem na Placu Litewskim w Lublinie gdzie odbywał się kiermasz żywności ekologicznej i rękodzielnictwa miał miejsce debata pt. „Dlaczego rolnictwo i żywność ekologiczna?” W debacie udział wzięli: Małgorzata Gromadzka (sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi), Krzysztof Hetman (Poseł do Parlamentu Europejskiego), prof. Bożena Kiczorowska – (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie). Mateusz Bogudziński – Rolnik ekologiczny i Antoni Skrabucha – Dyrektor Lubelskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Końskowoli.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Biorąca udział w debacie Małgorzata Gromadzka wskazała na problemy zdrowotne jakie w produkcji rolniczej wywołują pestycydy. Stąd też w opinii Pani Minister uzasadnienie Komisji Europejskiej wycofywanie niektórych substancji czynnych, których negatywny wpływ na zdrowie ludzi jest najwyższy. Jednakże Pani Minister podkreśliła znaczenie poszukiwania zamienników dla wycofywanych pestycydów.
Ważna w opinii Pani Gromadzkiej jest edukacja zdrowotna a tym samym międzyresortowa współpraca między Ministerstwem Rolnictwa a Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Edukacji. Świadomość zdrowotna jest istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój rolnictwa ekologicznego. Potwierdziła to też obecna w panelu prof. Bożena Kiczorowska, która zwróciła uwagę na dużą wartość odżywczą produktów ekologicznych i ich znaczenie dla zdrowia ludzi.
W opinii rolnika Mateusza Bogudzińskiego problemem jest błędne rozumienie w społeczeństwie pojęcia rolnictwa ekologicznego i tym czym są produkty ekologiczne i czym się one różnią od tzw. „produktów ze wsi”.
Paneliści zgodnie podkreślili znaczenie produkcji żywności ekologicznej dla ochrony środowiska, zdrowia ludzi oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich podkreślając że produkcja ekologiczna ogranicza stosowanie syntetycznych środków ochrony roślin i nawozów, a także zwraca uwagę na ochronę gleby, wody i bioróżnorodności.
Wybierając produkty ekologiczne, konsumenci mogą wspierać lokalnych rolników, krótkie łańcuchy dostaw oraz bardziej przyjazne środowisku metody produkcji. Rozwój rolnictwa ekologicznego jest więc ważnym elementem budowania bezpiecznego i odpowiedzialnego systemu żywnościowego.
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski
Foto: własne, dr Jacek Skudlarski