Tradycja połączona z nowoczesnością wspiera rozwój rolnictwa ekologicznego
W ubiegłym tygodniu przedstawicielka Fundacji Polska z Natury oraz eksperci Stowarzyszenia na rzecz efektywności im. Prof. Żmijewskiego odwiedzili gospodarstwo Bartłomieja Piskorskiego – lidera w projekcie Energia dla Wsi, który również dołączył do inicjatywy #RolniknaPlusie.
Bartłomiej Piskorski wraz z rodziną gospodarują na 33,5 ha w miejscowości Kołodziejewo w woj. kujawsko – pomorskim. Rolnik prowadzi gospodarstwo w pełni ekologiczne a skłoniła go do tego wysoka świadomość wpływu żywności na zdrowie jak również konieczność funkcjonowania gospodarstwa w warunkach nagłych przemian gospodarczych oraz zmian klimatycznych.
Na polach należących do Piskorskich można zobaczyć dość nietypowe gatunki: len, czarnuszkę ostropest plamisty czy lniankę. Dodatkowo wysiewane są pszenica orkisz, soja i łubin.
Na stan obecny Piskorscy skupiają się na produkcji olejów m.in. z lnu, czarnuszki, konopi i ostropestu, które funkcjonują na rynku pod nazwą „Olejarnia Kołodziejewo”.
Wizyta u Państwa Piskorskich nie dotyczyła wyłącznie poznania gospodarstwa, obejrzenia upraw i technologii uprawy ale również była okazją do szerszej dyskusji na tematy dotyczące przyszłości rolnictwa w dobie zawirowań polityczno-ekonomicznych oraz zmian klimatycznych.
Jak zauważa Rolnik, współczesne społeczeństwo coraz bardziej oddala się od źródeł żywności. Dzieci często nie wiedzą, skąd naprawdę pochodzi mleko czy inne produkty. Dlatego rozwój lokalnych gospodarstw i manufaktur jest kluczowy, by zachować wiedzę o rolniczym pochodzeniu żywności.
Znaczenie gleby i środowiska w rolnictwie
Rolnictwo ekologiczne jest uznawane za istotną część rozwiązania problemów związanych ze zmianami klimatycznymi, pełniąc kluczową rolę zarówno w mitygacji (łagodzeniu) ich przyczyn, jak i w adaptacji do ich skutków.
Jak podkreśla Bartłomiej Piskorski rolnictwo ekologiczne nie tylko dostarcza zdrową żywność, ale także wspiera naturalne procesy zachodzące w środowisku. Jego celem jest pozostawienie gleby w lepszym stanie kolejnym pokoleniom.
Rolnik podkreśla uwagę, że kluczowa jest odpowiednia równowaga zarówno w stosowaniu nawozów, jak i ochronie roślin. W gospodarstwie wykorzystuje się naturalne nawozy, takie jak obornik czy minerały dopuszczone w rolnictwie ekologicznym, co pozwala zachować życie biologiczne gleby.
Brak stosowania herbicydów sprzyja bioróżnorodności. Na polach pojawiają się zapylacze i inne organizmy wspierające ekosystem. Ważną rolę odgrywa również płodozmian, który pomaga ograniczać choroby i szkodniki bez użycia chemii.
Rolnictwo ekologiczne buduje systemy bardziej odporne na ekstremalne zjawiska pogodowe, które stają się coraz częstsze.
Kolejne zalety uprawy w systemie ekologicznym to:
- Większa bioróżnorodność: Promowanie różnorodności gatunkowej na polach ekologicznych zwiększa stabilność ekosystemu. Jeśli jedna uprawa zawiedzie z powodu pogody, inne mogą przetrwać.
- Lepsza struktura gleby i gospodarka wodna: Zdrowsze gleby w systemach ekologicznych mają lepszą zdolność do magazynowania wody, co jest kluczowe w okresach suszy.
- Resyliencja (odporność): Uprawy ekologiczne często radzą sobie lepiej w warunkach suszy niż konwencjonalne.
Efektywność produkcji ekologicznej
Doświadczenia pokazują, że w niektórych przypadkach plony w gospodarstwie ekologicznym mogą być porównywalne lub nawet wyższe niż w konwencjonalnym. Lepsze zarządzanie glebą i wodą sprawia, że rośliny mają optymalne warunki wzrostu. Pomocny w tym celu okazać się mogą: postęp technologiczny i lepszy dobór odmian.
Dzięki odpowiedniej strukturze gleby woda skutecznie wnika w jej głębsze warstwy, zamiast spływać lub odparowywać. To zwiększa odporność upraw na suszę i ogranicza rozwój chorób.
Rolnik zwraca jednak uwagę, że jednym z wyzwań pozostaje dostęp do taniej, ekologicznej energii.
Nowoczesne technologie w służbie ekologii
Pan Bartłomiej łączy tradycyjne metody z nowoczesnymi rozwiązaniami. Do pielęgnacji mechanicznej upraw wykorzystuje on maszyny wyposażone w nawigację satelitarną i systemy wizyjne. Nowoczesne pielniki pozwalają na bardzo precyzyjne usuwanie chwastów, co ogranicza konieczność stosowania chemii i zmniejsza nakład pracy.
Postęp technologiczny umożliwia także lepsze wyniki ekonomiczne przy jednoczesnej ochronie środowiska. Stąd też przydatność rozwiązań cyfrowych w rolnictwie.
Potrzeba zmiany podejścia
Intensywne rolnictwo doprowadziło w ostatnich dekadach do degradacji gleb na całym świecie. Nadmierne nawożenie i brak równowagi między produkcją roślinną a zwierzęcą przyczyniły się do spadku ich żyzności. Rolnictwo ekologiczne jest naturalnym sojusznikiem przyrody, ponieważ promocja różnorodności gatunkowej jest wpisana w jego system produkcji. Model ekologiczny jest odpowiedzią na rosnące wymagania konsumentów dotyczące jakości i bezpieczeństwa żywności.
Zdaniem pana Bartłomieja konieczny jest powrót do bardziej zrównoważonych metod opartych na wiedzy poprzednich pokoleń, ale wspieranych przez współczesne technologie.
Czy rolnictwo ekologiczne może wyżywić świat?
Raporty, m.in. przygotowane na zlecenie WHO, sugerują, że rolnictwo ekologiczne mogłoby zapewnić globalne bezpieczeństwo żywnościowe, ale pod bardzo rygorystycznym warunkiem zredukowania poziomu marnowania żywności niemal do zera. Niemniej rolnictwo ekologiczne buduje długoterminowe bezpieczeństwo żywnościowe poprzez zwiększanie odporności na ekstrema pogodowe, które stają się głównym zagrożeniem dla stabilności plonów.
Rolnictwo ekologiczne wpisuje się w strategię „Od pola do stołu”, która jest kluczowym elementem Europejskiego Zielonego Ładu, który stawia za cel zapewnienie bezpiecznej, przystępnej cenowo i bogatej w składniki odżywcze żywności przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania pestycydów i nawozów.
Ekologia jako sposób myślenia
Dla pana Bartłomieja rolnictwo ekologiczne to nie tylko metoda produkcji, ale również podejście do życia. Aktywnie dzieli się on swoją wiedzą i współpracuje z naukowcami oraz innymi rolnikami zarówno z Polski, jak i z zagranicy.
Podkreśla on, że początki były trudne i wymagały wielu zmian oraz kompromisów. Jednak konsekwencja, doświadczenie i pasja pozwoliły stworzyć dobrze funkcjonujące gospodarstwo.
Jak sam zaznacza, rolnictwo ekologiczne wymaga zaangażowania i przekonania. Nie jest więc ono rozwiązaniem dla każdego, lecz dla tych, którzy są gotowi zmierzyć się z jego wyzwaniami i konsekwentnie realizować tę wizję.